Từ kinh nghiệm học nghề ghép cây giống, Lê Tấn Đạt, sinh năm 1986, Bí thư Chi đoàn ấp Phú Hội, xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long, đã mạnh dạn chuyển hướng từ sản xuất cây ăn trái sang sản xuất mai vàng ghép. Từ một hướng đi mới trên mảnh vườn của gia đình, anh từng bước xây dựng mô hình sản xuất, mở rộng thị trường qua internet và tích cực hỗ trợ đoàn viên, thanh niên cùng phát triển nghề hoa kiểng.

Từ vườn cây ăn trái đến hướng đi mới

Ông Lê Văn Hùng, 66 tuổi, ở ấp Phú Hội, xã Vĩnh Thành, là thân sinh của Lê Tấn Đạt. Ông nhớ lại, từ năm 1979, gia đình trồng chủ yếu sầu riêng, chôm chôm, bòn bon trên diện tích 5 công đất, đồng thời trồng thêm một số cây mai vàng làm kiểng. Giá cây ăn trái có thời điểm tăng cao nhưng cũng có lúc giảm mạnh, khiến thu nhập của gia đình thiếu ổn định.

“Năm 2009, Lê Tấn Đạt con tôi đi học nghề ghép cây giống (cam, quýt), khi lành nghề nó ghép luôn mai vàng khá thành công. Năm 2016, nó tỉa thưa vườn cây ăn trái, tôi tiết lắm nhưng thấy mình ngày càng lớn tuổi, sức khỏe càng kém, thôi để cho con chọn hướng đi mới mong sao tăng thu nhập cho gia đình. Sau nhiều năm trồng cây ăn trái, cuối năm không có dư tiền. Thế là thằng Đạt nhân rộng giống mai vàng mà tôi đã trồng hơn 46 năm về trước.”

Năm 2013, Lê Tấn Đạt bắt đầu nhân rộng giống mai vàng của gia đình bằng cách gieo hạt và chiết cành. Sau Tết Nguyên đán hằng năm, anh đi các xã lân cận và ngoài tỉnh để xin hoặc mua hạt mai đã già còn trên cây đem về nhân giống. Đến năm 2016, với kinh nghiệm ghép cây và mong muốn làm gương cho đoàn viên, thanh niên trong vai trò Bí thư Chi đoàn ấp, anh mạnh dạn chuyển hướng sản xuất.

Từ 5 công đất trồng sầu riêng, chôm chôm, bòn bon của cha, gia đình chuyển thành 4,5 công mai vàng. Phần đất còn lại được anh đầu tư làm 2 hồ chứa nước ngọt với kinh phí 20 triệu đồng để chủ động nguồn nước tưới mai trong mùa hạn, mặn.

Làm mai vàng theo hướng sản xuất hàng hóa

Vừa ghép mai, anh Đạt vừa chia sẻ kinh nghiệm nhân giống. Hạt mai khi già được gieo, khi cây cao khoảng 1 tấc thì đem trồng ra liếp; sau 1–2 năm, cây được sử dụng làm gốc ghép để ghép các giống mai khác. Theo kinh nghiệm của anh, gốc ghép càng lớn thì giá trị cây mai sau khi ghép càng cao.

Anh không tập trung vào mai kiểng cổ vì cho rằng khó tiêu thụ, mà lựa chọn sản xuất mai tàn với nhiều kích cỡ để phù hợp nhu cầu thị trường. Cây nhỏ có giá vài trăm nghìn đồng, cây lớn không quá 10 triệu đồng/cây.

Từ năm 2017, mỗi năm anh trồng ghép khoảng 14.000 bịt, 5.000 chậu nhỏ và 400 chậu lớn. Theo chia sẻ của anh, những năm gần đây hoạt động sản xuất, kinh doanh mai vàng mang lại khoản lãi khoảng 250–300 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí.

Kết quả này được hình thành qua từng bước. Năm 2017, anh cho biết đạt mức lãi khoảng 150 triệu đồng; năm 2018 khoảng 200 triệu đồng. Từ năm 2019 trở đi, mức lãi được anh chia sẻ khoảng 250 triệu đồng/năm.

Săn tìm giống mới, mở rộng thị trường

Không dừng ở những giống mai quen thuộc, anh Đạt thường xuyên tìm kiếm các giống mai mới, độc đáo để nhân giống và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Đến nay, anh cho biết đang sở hữu gần 70 giống mai, trong đó có tứ quý, cúc hoa hồng, cúc quý phi, cúc 2 tầng Hoàng hậu, cúc 2 tầng Huỳnh Tấn Phát, lá ngọc cành vàng, huỳnh tỷ, giảo Thủ Đức…

Lê Tấn Đạt đang ghép giống mai mới vào gốc mai truyền thống tại địa phương

Anh tìm giống từ nhiều địa phương, từ Cà Mau đến Gia Lai. Trước đây, anh trực tiếp đến nơi để tìm giống; sau này có thể trao đổi qua mạng và nhận cây giống thông qua xe đò hoặc bưu điện. Theo anh, có những giống mai có giá khá cao, như cúc hoa hồng khoảng 400.000 đồng/cây cao 2 tấc, cúc quý phi khoảng 5 triệu đồng/cây cao 4–5 tấc. Có thời điểm một bo mai có giá tới 500.000 đồng nhưng anh vẫn mua để nhân giống.

Đưa mai vàng lên môi trường số

Việc ứng dụng internet đã giúp anh Đạt mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ chỗ chủ yếu bán trực tiếp, anh giới thiệu sản phẩm qua mạng và tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương. Trong thời gian dịch Covid-19, hình thức bán hàng qua mạng càng được anh chú trọng và nhận được sự quan tâm của khách hàng ở xa.

Anh cho biết, hoạt động bán mai online tập trung từ tháng 6 âm lịch đến hết Tết Nguyên đán. Khi mới bán qua mạng, mỗi ngày anh bán khoảng 3 cây; hiện nay khoảng 12 cây/ngày, trong đó có những cây có giá đến 3 triệu đồng. Anh thường bán hàng qua TikTok vào buổi tối, từ 19 giờ đến 21 giờ. Khách hàng chủ yếu ở các tỉnh, thành phía Bắc và miền Trung.

Khởi nghiệp để cùng phát triển

Điểm đáng chú ý trong câu chuyện khởi nghiệp của Lê Tấn Đạt không chỉ nằm ở kết quả sản xuất, kinh doanh mà còn ở việc anh chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ những người cùng nghề. Sau khi nhân giống mai mới, anh tặng bo giống cho đoàn viên, thanh niên ở ấp Phú Hội để cùng nhân giống, với mong muốn tìm được những giống mai vàng mới và góp phần cải thiện thu nhập cho các hộ gia đình.

Một số đoàn viên, thanh niên được anh tặng bo mai vàng gồm Lê Văn Tâm, Nguyễn Văn Hiền, Nguyễn Văn Lập, Lê Duy Thanh, Nguyễn Văn Khang… Ngoài phạm vi ấp Phú Hội, anh đã tặng bo mai cho trên 30 hộ tại các xã như Chợ Lách, Phú Phụng… Khi hỗ trợ giống, anh cũng chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, nhắc người nhận chú ý theo dõi và phòng trừ các đối tượng gây hại như nấm hồng, bọ trĩ, nhện đỏ.

“Lê Tấn Đạt là người tốt trong sản xuất mai vàng, thường xuyên giúp đỡ đoàn viên – thanh niên chúng tôi trong nghề sản xuất hoa kiểng.”

— Đoàn viên Nguyễn Văn Lập

Bên cạnh sản xuất mai vàng, Lê Tấn Đạt còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện và hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn. Anh cũng là thành viên của Hội quán mai vàng Vĩnh Thành, nơi các thành viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất mai vàng ghép.

“Lê Tấn Đạt là một cán bộ Đoàn đầy gương mẫu. Tấn Đạt rất có tâm và có tầm trong sản xuất kiểng mai vàng ghép. Lê Tấn Đạt còn là thành viên của Hội quán mai vàng Vĩnh Thành, truyền đạt những tiến bộ khoa học kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm sản xuất kiểng mai vàng ghép với nghệ nhân trong và ngoài xã.”

— Ông Nguyễn Văn Liêm, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thành

Từ một mô hình đến tinh thần khởi nghiệp

Từ kinh nghiệm học nghề ghép cây, sự mạnh dạn chuyển đổi sản xuất và khả năng nắm bắt nhu cầu thị trường, Lê Tấn Đạt đã từng bước xây dựng hướng đi riêng với mai vàng ghép. Câu chuyện của anh cho thấy, với sự chủ động học hỏi, tìm tòi giống mới, ứng dụng internet trong tiêu thụ sản phẩm và tinh thần chia sẻ với cộng đồng, người trẻ ở nông thôn có thể tạo dựng sinh kế từ chính điều kiện sản xuất của gia đình.

Mô hình của Lê Tấn Đạt không chỉ tạo thêm nguồn thu cho gia đình mà còn góp phần lan tỏa nghề sản xuất mai vàng đến đoàn viên, thanh niên và các hộ dân có cùng hướng đi. Đây cũng là một ví dụ sinh động về tinh thần khởi nghiệp gắn với nông nghiệp, kinh nghiệm thực tiễn và liên kết cộng đồng./.